webstek voor
linkse republikeinen
en progressieve nationalisten

> Wat is Vlaams soevereinisme?

Het is misschien wel het nuttigste begrip dat de laatste jaren onze contreien is binnengewaaid. Soevereinisme is gekwalificeerd nationalisme. Wij kunnen nu zeggen: wij zijn Vlaams-nationalisten en meer bepaald soevereinisten. Voortaan zal één concept volstaan om duidelijker te stellen wat wij precies willen.

Het begrip soeveinisme stelt ons in staat ons nationalisme voor eens en altijd te ontdoen van alle kwalijke connotaties die onze tegenstrevers zo graag in de verf zetten: chauvinisme, exclusief en reactionair politiek extremisme, xenofobie, racisme en fascisme. Het donkere gezicht van de "Januskop nationalisme" dat achteruit kijkt, dat het eigene overdreven benadrukt, een afkeer heeft van het vreemde en nijgt naar intolerantie en geweld, is op soevereinisme niet van toepassing. De term bevestigt tevens ons radicalisme: niemand hoeft nog zichzelf te modereren en te degraderen tot communautarist, regionalist of ‘constitutioneel patriot’ om toch maar niet als een objectief bondgenoot van Dewinter & Co door te gaan, of om toch maar als vooruitstrevend geboekstaafd te kunnen blijven (tenzij men andere bedoelingen heeft natuurlijk).

Van Québec naar Frankrijk

De term soevereinisme komt oorspronkelijk uit Québec, de voor meer dan 80% francofone provincie van het voor het overige engelstalige Canada. De aanhangers van meer autonomie voor Québec werden sinds lang ‘souverainistes’ genoemd en eind jaren 1960 smeedden de leiders van de Parti Québecois het woord ‘souverainisme’ om de revolte van hun franstalige volk tegen de federale Canadese staat te benoemen. Souverainisme wil dus de bevolking van Québec bevrijden van de voogdij van de federale politieke instellingen en de ontwikkeling verzekeren van een francofone samenleving in Amerika. Hiervoor is het nodig dat Québec uiteindelijk het statuut van soevereine staat verkrijgt. Het hoeft ons dan ook niet te verbazen dat de intellectuele leider van het Canadees federalisme, Will Kymlica, die wereldwijd het souverainisme van Québec gaat bestrijden, ook in Vlaanderen een gretig gelezen auteur is in neo-belgicistische middens.

Vanaf de tweede helft van de jaren 1990 wordt de term souverainisme ook in Frankrijk door intellectuelen, zowel van rechts, van het centrum, als van links, gebezigd. Geholpen door een gemeenschappelijke taal, gaan zij de historische ervaring van Québec binnen het Canadees federaal bestel zien als een voorafspiegeling van de positie van Frankrijk binnen de Europese integratie die meer en meer federalistische trekken krijgt. De Franse souverainisten, verenigd in allerlei comité’s en groeperingen en partijen, willen dus een herbevestiging van de Franse natie-staat in antwoord op de opkomst van de Europese Unie en de mondialisering, en de herovering van de Franse soevereiniteit die hieraan al verloren ging. In Frankrijk slaat ‘souverainisme’ dus op alle Eurocritici, Eurosceptici, kortom op alle tegenstanders van de Europese Verdragen van Maastricht en Amsterdam, en van de nakende Europese Grondwet (of Raamverdrag).

Universele ideologie

De laatste jaren werd het concept soevereinisme door tientallen auteurs meer en meer uitgewerkt tot het uiteindelijk een universele politieke ideologie is geworden. Deze kunnen we dus gemakkelijk op Vlaanderen toepassen. Tot nu toe was het Vlaams-nationalisme een complex van ideeën en gevoelens dat zeer flexibel, van decennium tot decennium, beantwoordde aan nieuwe situaties: taalflamingantisme, cultureel autonomisme, sociaal-flamingantisme, enz. Vandaag kunnen we aan de hand van deze ideologie het Vlaams-nationalisme bevrijden van alle religieuze, culturalistische, ethnische en moralistische trekken en voor de Vlaamse Beweging een zuiver politiek programma, finaal en voldragen, opstellen.

Het beginsel van elke soevereiniteit berust wezenlijk bij de natie. Dat artikel is reeds meer dan 200 jaar oud, maar het blijft moderner dan de in se middeleeuwse concepten ‘subsidiariteit’ en ‘federalisme’. Soevereinisme wil zeggen dat soevereiniteit, de ultieme politieke beslissingsmacht, bij voorkeur aan de volkeren, aan de naties toekomt en niet aan multinationale bestaande staten of groeiende verbanden. Want alleen de leden van een volk delen hetzelfde economische, sociale en culturele lot. Elk volk heeft het recht meer politieke en economische autonomie te verwinnen, mag legitiem zijn identiteit affirmeren en zich bevragen of het wil beschikken over het statuut van soevereine staat. Wanneer een natie een eigen staat bekomt, dan wordt een natie-staat gevormd, een staat die haar gezag in leen krijgt van het onvervreemdbaar soevereine volk en daarvoor getrouw is aan de belangen van dat volk.

De twee onlosmakelijk verbonden componenten van de soevereinistische ideologie worden stilaan duidelijk: nationale soevereiniteit en volkssoevereiniteit. Die twee willen wij tegelijk voor het Vlaamse volk bekomen. Alleen maar ijveren voor Vlaamse nationale soevereiniteit, voor een eigen staat, zonder ook de volkssoevereiniteit, de democratie, te verdedigen, zou leiden tot een staat zonder ondersteunende maatschappelijke krachten, een zeer broze constructie. Anderzijds zou het alleen maar opkomen voor de democratie, zonder ook nationale zelfstandigheid na te streven, betekenen dat we onszelf elk instrument ontzeggen van collectieve actie in de uitgestrekte netten van de mondialisering en onszelf machteloos overleveren aan de internationale krachtsverhoudingen waar geen enkele wil kan belichaamd worden.

Wij Vlaamse soevereinisten willen dus eigen Vlaamse staatsmacht. De nationale soevereiniteit bepaalt het voorwerp van die staatsmacht, hetgeen waarop haar werking gericht is, m.n. het Vlaams gemeenschappelijk belang. En de volkssoevereiniteit, de democratie, lijnt er het onderwerp van af, dus wie de macht uitoefent, in dit geval het demos, ons Vlaamse volk. De natie is voor ons het meest gepaste kader voor politieke actie: het is de enige plaats waar echte democratie kan uitgeoefend worden en ze verzekert een modererende functie in de internationale verhoudingen.

Nationale soevereiniteit

Het Vlaamse volk heeft volgens ons alle capaciteiten om een natie te worden, om zijn eigen staat te willen verwerven. Het is een min of meer homogene groep mensen waarvan de objectieve gemeenschappelijke kenmerken niet ontkend kunnen worden. Die kenmerken kunnen we herkennen op drie samenhangende niveaus.

Ten eerste vertonen de Vlamingen een verticale economische integratie rond een bepaald arbeidssysteem. Deze economische onderbouw maakt ons tot een afgelijnde maatschappij binnen een eigen territorium.

Ten tweede kennen wij een specifieke reeks structuren en instellingen die de verhoudingen tussen individuen ordenen, een interactie die gebeurt op een karakteristieke manier. Deze sociale bouw maakt ons tot een onderscheidbare samenleving.

En ten derde bezit het Vlaamse volk een eigen reeks culturele differentiae, zoals taal, normen en waarden, gewoonten en tradities, kortom een culturele bovenbouw die ons tot een gemeenschap maakt.

Wij zijn dus een volwaardig, modern volk. Wij verdienen nationale soevereiniteit, een eigen staat, juridisch gelijkwaardig aan alle andere, die ons formeel onafhankelijk maakt in het voeren van internationale zaken en die ons legitimeert te weerstaan aan al te grote tussenkomst in onze aangelegenheden. Vlaanderen is sterk genoeg om te weerstaan aan exterieure druk en om een eigen economische en monetaire, sociale en culturele politiek uit te werken.

Vlaams soevereinisme wil zeggen dat een Vlaamse natie-staat op de internationale scène het internationalisme gaat belijden: de idee dat de problemen tussen volken door internationale samenwerking langs vreedzame weg kunnen worden opgelost.

Geïnstitutionaliseerde samenwerking, meer bepaald op Europees vlak, mag de nationale soevereiniteit niet aantasten en moet bijgevolg beperkt blijven tot een een statenbond waarin de Europese staten samenwerken in functie van hun belangen.

De actuele vorm van Europese integratie, de Europese Unie die zich een federatieve grondwet wil aanmeten, zal de volkeren reduceren tot ethnieën, of tot regio’s met beperkte culturele autonomie en nog minder economische zeggenschap.

Het subsidiariteitsbeginsel is volgens ons alleen geschikt, en dan nog heel omzichtig, om bínnen een natie-staat de verdeling van de volkssoevereiniteit mede te regelen. Het is niet geschikt om multinationale staten het eeuwige leven te schenken, en zeker niet om internationale samenwerking op touw te zetten. Het zou onvermijdelijk een instrument voor een bepaalde internationale elite worden. Sommige naïvelingen beschouwen subsidiariteit als een soort bescherming tegen een almachtige Europese regering, terwijl de voorstanders van een verdergaande integratie het daadwerkelijk gebruiken als een middel om steeds nieuwe bevoegdheden aan de Unie te geven!

Een Vlaams volk dat een soevereine staat bekomt, en de door de Belgische elite verkwanselde soevereiniteit recupereert, kan een voortrekkersrol gaan spelen door zich als één van de eersten los te koppelen uit het mondiaal kapitalisme. Dat wil niet zeggen dat soevereinisme staat voor een of andere autarkie, maar wel dat we onze buitenlandse relaties ondergeschikt gaan maken aan de logica van onze interne ontwikkeling.

Sommige anderen daarentegen, die zich ook Vlaams-nationalisten noemen, willen een ‘onafhankelijk’ Vlaanderen om slechts onze economie nog méér en nog sneller aan te passen aan de vereisten van de globalizatie, dan dat dit momenteel binnen de deregulerende Belgische staat gebeurt.

Wij willen echter een voorbeeldrol gaan uitoefenen en de vorming in gang zetten van een Europese Confederatie van volkeren, die het neo-liberalisme afzweren en onafhankelijk van het Amerikaans imperialisme gaan samenwerken.

Een Europese Confederatie betekent de afschaffing van de Europese Commissie en de vervanging van het Europees Parlement door een Interstatelijke Raad. Er zal enkel een internationaal verdrag aan te pas komen en niets in den aard van een federatieve grondwet (of raamverdrag). De soevereiniteit zal berusten bij de geconfedereerde staten, als subjecten van het internationaal recht. De besluitvorming zal slechts gebeuren bij unanimiteit of versterkte meerderheid, en de beslissingen worden slechts toegepast per intermediair van de geconfedereerde staten. Vanzelfsprekend zijn wij ook voor de afschaffing van de Euro en de Europese Centrale Bank. De Europese Statenbond die wij willen zal geen aanwas van anonieme bureaucratieën kennen, zoals dit momenteel met de EU het geval is.

De Vlaamse staat zal van geen enkele bovenstatelijke technocratie (EC, IMF, OESO, WTO) nog directieven aanvaarden. Wij verwerpen alle niet-aansprakelijke mondiale structuren! Wij zullen daarentegen onze eigen politieke en socio-economische weg kunnen uitstippelen in een kader van oprechte samenwerking met alle andere volkeren.

Kortom: tegenover alle vormen van globalisme stellen wij: "de natie-staat + internationalisme".

Volkssoevereiniteit

Ons soevereinisme gaat ervan uit dat elk staatsgezag uiteindelijk de uitdrukking van de wil van het volk moet zijn. Een Vlaamse soevereine staat moet dus ook een correcte toepassing van de volkssoevereiniteit betekenen, een herstel van de democratie.

In de interne democratische orde is soevereiniteit een attribuut aan het volk toegewezen, de bron waaruit alle institutionele legitimiteit voortspruit. In de Vlaamse staat zal de volkssoevereiniteit zich uitdrukken doorheen vormen van directe en basisdemocratie, maar hoofdzakelijk door de vertegenwoordigers die het Vlaamse volk zich vrijelijk kan geven door het algemeen stemrecht.

In de Vlaamse staat zal het gehele volk, op democratische wijze, rechts en links in open debat en samenspraak, bij meerderheid beslissen welk beleid er in onze opinie het best geschikt is om de welvaart en welzijn van iedereen te verzekeren.

Alle uitvoerende macht zal toekomen aan één regering, verantwoordelijk aan één parlement, voor heel het Vlaams grondgebied, Brussel incluis, zodat de democratische controle en de wil van de bevolking opnieuw zijn volle effect kan sorteren. Dat parlement zal volledige bevoegdheid hebben, ook op sociaal en economisch vlak. Technocratische, particratische en ook ‘mediacratische’ tendenzen zullen teruggedrongen worden. Geen enkel buitenparlementaire instelling, instantie of orgaan zal nog ontsnappen aan de politieke controle van het parlement, zoals dit momenteel in het Belgisch neo-corporatistisch systeem van arbeidsverhoudingen gebeurt. De economie moet terug onder de democratische controle van de verkozenen van het volk gebracht worden.

De Vlaamse staat zal geen van haar soevereiniteit, die ze ontleent van het volk, overdragen aan de supranationale instellingen van een Confederatie zonder eerst het volk volledig te informeren en te consulteren. En in ieder geval zal nooit soevereiniteit afgestaan worden aan supranationale technocratieën waarop democratisch toezicht geen vat heeft. Tevens zal een hele reeks bevoegdheden (zoals sociaal-economisch beleid, onderwijs, enz.) uitgesloten blijven voor supranationale overdracht.

In het soevereine Vlaanderen zullen de regelende opdrachten van de staat in ere hersteld worden (zonder de ondernemingen te ontzeggen vrijelijk te produceren of diensten te verlenen in een contractueel kader) om een echte rechtsstaat en een echte welvaartstaat uit te bouwen. De markt zal vrij zijn, maar niet elk aspect van de samenleving zal tot marktwaar gemaakt kunnen worden. Bepaalde aangelegenheden van openbaar nut (zoals water-, stroom- en gasverdeling, openbaar vervoer, enz.) moeten onder staatscuratele blijven.

De Vlaamse staat zal er zijn in dienst van elke burger en geen enkele raison d’état, maar ook geen enkel anti-etatistische kracht, zal dit op de helling kunnen stellen.

Brussel en Wallonië

De Vlaamse soevereine staat zal niet revanchistisch staan tegenover de culturele (franstalige) minderheid die te Brussel geconcentreerd op haar grondgebied leeft. Soevereinisme gaat immers uit van respect voor identiteiten en diversiteit. Wij willen geen geforceerde homogenisatie; wij, soevereinisten, zullen niet bezwijken voor de dagdroom van ‘nationale normaliteit’. Brussel maakt integraal deel uit van de Vlaamse economische en sociale ruimte – het vormt er zelfs de nodale zone van! De Vlaamse staat kan er dus maar komen met de medewerking van de Brusselaars en zal dus hun taalspecificiteit erkennnen en hun culturele autonomie gunnen.

Ook het Waalse volk moeten wij met alle vriendelijkheid bejegenen. Zij zitten momenteel in slechtere papieren dan Vlaanderen en beseffen dat ze nog niet zelfstandig op hun benen kunnen staan. Daarom trekken de Waalse leiders en de Waalse Beweging vandaag terug de belgicistische kaart. Indien Vlaanderen welwillend aan het Waalse volk een afdoende en eenmalige startpremie wil aanbieden (het werd al eerder een Vlaams-Marshallplan voor Wallonië genoemd), zonder al te paternalistisch over te komen, dan zullen zij niet twijfelen hun eigen weg te gaan. We zullen er goede buren bij gewonnen hebben.

Besluit

Dit is misschien in een notendop een aanzet tot een Vlaams soevereinistisch programma. Het behoeft nog veel meer uitwerking en concretisering. Maar de opdracht voor de Vlaams-nationalisten, die zich meer bepaald soevereinisten noemen, is al duidelijk: de vorming van nationaal bewustzijn. We moeten het Vlaamse volk duidelijk maken dat de democratie en de volkswelvaart door de mondialisering in al haar vormen bedreigd worden. We moeten de Vlaamse bevolking bewust maken van haar recht op soevereiniteit, van haar capaciteiten een natie te worden en zich een staat toe te eigenen. Een soevereine natie-staat die met alle andere volkeren als haar gelijken vreedzaam zal samenwerken.

Theo Van HeijstI

[ SFL: p.a. Leuvensebaan 109, 3220 Holsbeek ] [ ARGENTA: 979-5930107-17 ] [ IBAN: BE61 9795 9301 0717 - BIC: ARSPBE22]